نویسنده : فرج ا... سلحشور

مشاور ادبیات نمایشی: منصور براهیمی

مشاوران مذهبی : دکتر محمد قاسمی ، دکتر مهدی غفاری ، آقای لنکرانی

گروه تحقیق : مصطفی غریب شاه و علی داروور

گروه نقد و بررسی: قربان محمد پور ، اسرافیل علمداری ، علیرضا اسحاقی ، عباس طهماسبی ، غلامحسین دریانورد.

گروه تحقیق تمامی تفاسیر شیعه را که به زبان فارسی بود استخراج و صحافی کردند و در اختیار نویسنده قرار دادند. تفاسیری از شیعه که به زبان عربی بود ترجمه شد و آنها هم به مجموعه ی تحقیقات اضافه شد . کتب روائی گوناگون و تاریخ و قصص الانبیاء به تعداد زیاد که لیست آنها در ذیل آمده تهیه و در دسترس نویسنده قرار گرفت. یکی از منابع تحقیق ما متون خارجی و اسطوره های مشابه داستان حضرت یوسف (ع) د ر ملل گوناگون بود که نزدیک به چهارصد صفحه ترجمه ی عربی و انگلیسی از اینترنت ترجمه شد.

مقطع تاریخی زندگی آمن هو تپ سوم و چهارم و سلسله تات موزیس ها از کتابخانه های مصر (الازهر) و لور پاریس بررسی و ترجمه شد. کتابهای زیادی از آثار باستانی مصر و تصاویر و مطالب تاریخی تهیه و ترجمه شد.

1

2

.مجموعه ی تحقیقات حضرت یوسف(ع) هشت هزار صفحه مطلب فشرده :

- تحقیق و تفسیر سوره ی حضرت یوسف(ع) ازتمامی تفاسیر شیعه.

-تحقیق داستان یوسف و یعقوب (ع) از تمام قصص ها ، تاریخ های انبیاء و داستانهای پیامبری

-تحقیق داستان یوسف و یعقوب (ع) از تاریخ های طبری یعقوبی ، بیهقی. کامل این اثر : ناسخ التواریخ بلعمی ، تاریخ تمدن

-تمامی روایات مربوط به حضرت یوسف(ع) از معصومین که در بهارالانوار آمده(در دوجلد)

-تمامی رومانهای مربوط به داستان حضرت یوسف(ع)

-دهها جلد تفسیر اهل تسنن و تفاسیر فرعی و مهم و کتب عهد عتیق و جدید

تحقیقات مذکور مدون و صحافی شده تحویل سیما فیلم شد و به اقرار مسئولین سیما فیلم تاکنون در مورد هیچ سریالی در این حد گسترده تحقیقات نشده و اینهمه مرتب و صحافی شده تحویل سیما فیلم نداده اند.

بسیاری نا آگاهانه از عدم تحقیقات کافی در سریال حضرت یوسف(ع) گله مند هستند. و بعضی هم آگاهانه سعی می کنند این تحقیقات گسترده را که در تاریخ تلویزیون بی سابقه بوده زیر سؤال ببرند. خداوند ناآگاهان به زحمات مذکور را آگاه و متصرفان را اصلاح کند. انشاءا...

2

منابع مورد استفاده جهت تنظيم و تهيه

مجموعه « حضرت يوسف u »

1	قرآن کريم	28	تفسير جوامع الجامع(فضل بن حسن طبرسی)
2	نهج البلاغه	29	تفسير اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
3	اصول کافی(ثقه الاسلام کلینی)	30	تفسير احسن الحديث(سید علی اکبرقرشی)
4	تحف العقول(حسن حرانی (ره))	31	تفسير برهان(سیدهاشم بحرانی)
5	علل الشراِيع(شیخ صدوق)	32	تفسير لاهيجي
6	عيون اخبار الرضا(شیخ صدوق)	33	تفسير کنزالدقائق
7	ميزان الحکمه(ری شهری)	34	تفسير شُبّر
8	بحار الانوار(علامه مجلسی)	35	تفسير انوار درخشان
9	تفسير الميزان (علامه طباطبائی )	36	تفسير گازُر(خواجه عبدا...انصاری)
10	تفسير قمی ( علی ابن ابراهيم )	37	تفسير قرطبی(ابوعبدا... قرطبی)
11	تفسير نور الثقلين(حویزی)	38	تفسير فرات کوفی
12	تفسير منهج الصادقين(ملافتح ا...کاشانی)	39	تفسير روان جاويد(آیت ا... ثقفی)
13	تفسير نمونه ( آية مکارم شيرازی )	40	تفسير ابوالفتوح رازی
14	تفسير سوره يوسف ( احمد طوسی )	41	تفسير جامع
15	تفسير مجمع البيان ( آية طبرسی )	42	روضة الکافی
16	تفسير تبيان (شیخ طوسی)	43	تفسيرآیت الله جوادی آملی
17	تفسير عياشی(ابونصرعیاشی)	44	تفسير الجوهر الثمين
18	تفسير روح البيان(اسماعیل بروسی)	45	کنز العمال(سیوطی)
19	تفسير نور ( محسن قرائتی )	46	نوادر راوندی
20	تفسير کاشف(علامه محمد جواد مغنیه)	47	لطايف الاشارات(قشیری)
21	تفسير و خاص تقريب القرآن(حسینی شیرازی)	48	حياة القلوب مجلسي
22	تفسير کشف الاسرار ( ميبدی )	49	اکمال الدين شيخ صدوق
23	تفسير الجوير الثمين	50	تاريخ ابن اثير
24	تفسير سوره يوسف ( ابوبکر عتيق نيشابوری )	51	تورات . عهد عتيق ( سِفر تکوين )
25	تفسير صافی(ملامحسن فیض)	52	نبرد ايمان و عشق ( عبدالحسين حائری )
26	تفسير اطيب البيان(عبدالحسین طیب)	53	احسن التواريخ ( آية ا... لواسانی)
27	تفسير کشف الحقايق(میر محمد علوی)	54	پيامبران ( جواد فاضل )

3

55	حدائق الحقايق (ملا مسکینی)
56	النص والاجتهاد ( سيد شرف الدين )
57	يوسف ( توماس مان )
58	سيره پيامبران در قرآن ( جوادی آملی )
59	تاريخ يعقوبی
60	تاريخ طبری ( جرير طبری )
61	تاريخ بلعمی
62	تاريخ انبياء ( رسولی محلاتی )
63	تاريخ انبياء ( عماد زاده ی اصفهانی )
64	تاريخ انبياء ( علامه مجلسی )
65	قصص الانبياء ( راوندی )
66	قصص الانبياء ( سيد نعمت الله جزايری )
67	تاريخ قصص قرآنی ( صدر البلاغی )
68	سيرالملوک و تاريخ انبياء (محمد جويری )
69	مستدرک سفينة البحار ( شيخ علی نمازی )
70	تاريخ جامع اديان ( علی اصغر حکمت )
71	جمال انسانيت ( صالحی نجف آبادی )
72	منتهی الآمال ( شيخ عباس قمی (ره) )
73	امالی شيخ صدوق
74	کشف الظنون ( حاج خليفه )
75	لطايفی از قرآن کريم (ميبدی )
76	داستانهای شگفت انگيز قرآن مجيد
77	منشور جاويد ( تفسير موضوعی )
78	مروج الذهب ( مسعودی )
79	ابياتی از ابو سعيد ابوالخير-فردوسی
80	ابیاتی از پروین اعتصامی- جامی

4

سریال حضرت یوسف(ع) در سال 81 در چهل قسمت و ده مجلد تقریباً دویست صفحه ای به اتمام رسید وجهت مطالعه به شورای سناریوی سیما فیلم تحویل گردید.

آقای لاریجانی به زیاد بودن قسمت ها اعتراض داشتند و از بنده قول گرفتند که قسمت ها را به 27 قسمت تقلیل دهم . بنده به شرط آنکه اعضای نقد و بررسی سیما فیلم بگویند کدام قسمت ها و کجاهای متن سریال کوتاه شود پذیرفتم. یازده ماه تمام درهفته دو تا سه جلسه در سیما فیلم با حضور آقای رضا بالا مسئول فرهنگی و پنج تن از برادران سیما فیلم و آقای براهیمی تشکیل شد و تمام چهل قسمت سریال مطالعه ومورد نقد و بررسی قرار گرفت و بخش هایی از آن اصلاح گردید و در نهایت نه تنها از متن سریال و تعداد قسمت ها کم نشد که مقداری هم اضافه گردید . و این نشان از استحکام متن داشت که به سادگی قابل تغییر و حذف و اضافه نبود. و به اقرار برادران سیما فیلم تا آن زمان هیچ متنی اینهمه وقت صرف مطالعه و بررسی آن نشده بود. چرا بزرگان متن حضرت یوسف (ع) را نخوانده اند؟ بعد از تصویب تصمیم گرفتم که متن را در اختیار اساتید و علما قرار دهم ولی به چند نفر که گفتم کسی فرصت و توان مطالعه ی ده جلد سناریوی دویست صفحه ای را نداشت. و این مطلب بسیار مهمی است که برخی سؤال می کنند کدام یک از بزرگان و علماغ متن شما را خوانده اند. پاسخ اینست که :

1- گروهی که ما برای نگارش انتخاب کردیم با تکیه به قرآن و اهل بیت و تفاسیر شیعه توان کمی نداشتند و می توانستند به خوبی از عهده ی کار برآیند.

2- مطالعه ی دو هزار صفحه متن کار آسانی نبود و کسی حاضر نبود آنرا موردمطالعه قرار دهد.

در سال 1382 قرارداد ساخت سریال چهل قسمتی حضرت یوسف(ع) بسته شد. برآورد بودجه ی سریال توسط چهار نفر از مدیران تولید و تهیه کنندگان آقایان محسن علی اکبری ، روح ا...برادری ، حبیب کاسه ساز و اردشیر ایران نژاد مبلغ شش میلیارد و دویست میلیون تا شش و نیم میلیارد بود در حالیکه در جلسه برآورد سیما فیلم برای ساخت این سریال عظیم دو و نیم میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود که من یا باید این بودجه کم را می پذیرفتم که امکان نداشت با این مبلغ این سریال عظیم ساخته شود، یا باید رها می کردم و کار را یکی از کارگردانان موجود انجام می داد و یک نسخه یوسف و زلیخای عشقی دیگر به هفده نسخه قبلی که در دنیا ساخته شده بود اضافه می شد. بنده پذیرفتم به دو دلیل : اول اینکه امیدوار بودم که بتوانم کمبود بودجه آن را از مسئولین و خیرین و نهادها تأمین کنم و دیگر اینکه شورای برآورد سیما فیلم قول داد که روالی که در تلویزیون معمول است و اصلاح برآورد های مکرری برای هر کار صورت می گیرد برای این سریال هم در نظر بگیرند.

سریال حضرت یوسف (ع) به لحاظ داشتن متن کامل ( که تقریباً همه سریالها فاقد آن هستند ) به سهولت می توانست ارزیابی ، برنامه ریزی و برآورد شود.

زمان تقریبی برای فیلمبرداری 30 ماه در نظر گرفته شد که در پایان به علت اضافه شدن پنج قسمت به چهل قسمت سابق سی و دو ماه طول کشید که این سرعت فیلمبرداری و دقت برنامه ریزی به اقرار مسئولین صدا و سیما در هیج سریالی تا کنون نبوده . سریالهای مشابه با حجم مشابه یا کمتر، با زمانی تقریباً دو برابر تصویر برداری شده اند.

این سریال بیش از دویست بازیگر دیالوگ گو با نقشهای کوتاه و بلند دارد که قرارداد همه آنها تقریباً در اوائل کار بسته شد و در زمان برنامه ریزی شده کار خود را آغاز و طبق برنامه کارشان به پایان رسید.

5

بودجه برآورد شورای برآورد سیما فیلم دو و نیم میلیارد تومان بود که بنده سعی کردم با مراجعه به نهاد ها و مسئولین کمبود شش و نیم میلیارد تومانی را تأمین کنم. مقداری از آنرا از طریق وزارت بازرگانی ، شهرداری ، سپاه ، ریاست جمهوری ، نیروی انتظامی و دیگر مراکز تأمین کنم و بعضی از آقایان مغرض و بیمار دل این کار را تعبیر به پورسانت کرده اند و در سایت های خود چنین آورده اند که من برای هرکس که پورسانتی جور کند ده درصد حق الزحمه تعیین کرده ام. قیامت دور نیست!!!!! و این بیچاره ها چگونه جواب خواهند داد؟

با همه تلاشی که صورت گرفت نتوانستیم کمبود بودجه را از طرقی که ذکر شد تأمین کنیم . چهار میلیارد مبلغ کمی نبود . به اجبار طریق دوم را که تقاضای اصلاح برآورد بودجه بود دنبال کردم. به اجبار به خاطر منظم نبودن پرداخت اقساط و تقاضای برآورد مجدد ، مجموعه حضرت یوسف (ع) برای مدت یک ماه تعطیل شد و پس از برآورد جدید چهارو نیم میلیارد تومان دوباره فیلمبرداری آغاز شد و بدون کمترین توقف ساخت سریال ادامه یافت و در اواخر کارهم بار دیگر تقاضای اصلاح برآورد کردیم که در نهایت با 200/6 میلیارد موافقت شد یعنی همان برآوردی که از ابتدا چند تن ازمتخصصین برآورد کرده بودند . ما و مسئولین سیما فیلم بعد از سه سال به آن رسیدیم.